het korte antwoord
Ja, AI-geletterdheid is verplicht voor elk bedrijf dat AI in het werk gebruikt, ook als je team alleen ChatGPT of Copilot gebruikt. Sinds 27 juli 2026 hoef je geen vast niveau per medewerker te garanderen en is een certificaat niet nodig, maar je neemt wel maatregelen die passen bij je mensen en je AI-gebruik.
in het kort
- AI-geletterdheid is verplicht voor elk bedrijf dat AI in het werk gebruikt, ook als je team alleen ChatGPT of Copilot gebruikt.
- Sinds 27 juli 2026 vraagt de AI Act dat je maatregelen neemt die passen bij je mensen en hoe jullie AI gebruiken, zonder vast niveau per medewerker.
- Een certificaat is niet verplicht. Wat telt, is dat je kunt laten zien wat je hebt gedaan.
- Begin met een overzicht van je AI-gebruik, een paar heldere afspraken en een praktische training op het eigen werk.
Je collega’s gebruiken ChatGPT al maanden voor mails, offertes en samenvattingen. Dan lees je dat AI-geletterdheid verplicht is, en vraag je je af wat dat voor jouw bedrijf betekent. Het korte antwoord: ja, AI-geletterdheid is verplicht voor elk bedrijf dat AI in het werk gebruikt, ook in het mkb. Maar sinds 27 juli 2026 is de regel een stuk praktischer geworden. Je hoeft niet meer te garanderen dat iedere medewerker een bepaald niveau haalt. Je laat zien dat je maatregelen neemt die passen bij je mensen en bij hoe jullie AI gebruiken.
In dit artikel lees je wat AI-geletterdheid is, wat er in de zomer van 2026 is veranderd, of je een certificaat nodig hebt en hoe je het in vier stappen regelt.
wat is ai-geletterdheid?
AI-geletterdheid is de kennis en het inzicht die je nodig hebt om AI verstandig te gebruiken. Een AI-geletterde medewerker weet wat een tool als ChatGPT of Copilot wel en niet kan, waar de risico’s zitten en hoe je een uitkomst controleert.
In de praktijk komt het voor een mkb-bedrijf op drie dingen neer:
- Snappen wat de tool doet. Een taalmodel voorspelt tekst. Het klinkt zeker, ook als het fout zit. Wie dat weet, leest een antwoord als voorstel en niet als feit.
- Weten wat er niet in hoort. Klantgegevens, personeelsdossiers en vertrouwelijke offertes horen niet in een gratis account. Meer daarover lees je in is ChatGPT veilig voor je bedrijf?
- Het eigen werk beter maken. AI-geletterdheid is geen theorie. Het gaat erom dat je mensen AI gebruiken voor het werk dat ze elke dag doen, en dat ze het resultaat nakijken voordat het de deur uitgaat.
is ai-geletterdheid verplicht voor je mkb-bedrijf?
Ja. Sinds 2 februari 2025 geldt artikel 4 van de Europese AI-verordening, de AI Act. Dat artikel geldt voor iedere organisatie die AI-systemen in het werk gebruikt, en de wet maakt geen uitzondering voor kleine bedrijven.
Je valt er dus onder als je medewerkers voor hun werk ChatGPT, Copilot, Gemini of een AI-functie in je boekhoud- of CRM-pakket gebruiken. Dat het om een gratis tool gaat of dat maar twee collega’s ermee werken, maakt niet uit. Alleen puur privégebruik valt erbuiten.
De Autoriteit Persoonsgegevens is in Nederland de coördinerende toezichthouder voor AI en algoritmes. Wil je weten hoe je in je bedrijf afspreekt wat wel en niet mag, lees dan ook AI-beleid voor het mkb.
wat is er in juli 2026 veranderd?
Op 27 juli 2026 trad de Digital Omnibus in werking, Verordening (EU) 2026/1744. Die herschreef artikel 4. Eerst moest je zorgen voor een voldoende niveau van AI-geletterdheid bij je personeel. Nu neem je maatregelen die AI-geletterdheid ondersteunen, en stem je die af op de kennis, ervaring en opleiding van je mensen en op de manier waarop jullie AI gebruiken. De nieuwe tekst zegt er uitdrukkelijk bij dat er geen specifiek niveau per persoon vereist is.
Wat betekent dat voor jou?
- De plicht is er nog. Artikel 4 is niet geschrapt en ook niet uitgesteld.
- De lat ligt bij je inspanning, niet bij een uitkomst. Je hoeft niet te bewijzen dat iedereen een toets haalt. Je laat zien dat je passende stappen zet.
- Maatwerk mag. Een monteur die AI gebruikt om werkbonnen samen te vatten, heeft iets anders nodig dan een salesmedewerker die er offertes mee schrijft.
- Het mkb krijgt hulp. De Europese Commissie en de lidstaten moeten bedrijven ondersteunen, met name het mkb, en de Commissie publiceert praktijkvoorbeelden.
Niet iedereen was blij met de versoepeling. De Autoriteit Persoonsgegevens schreef in haar position paper van januari 2026 dat organisaties zelf verantwoordelijk moeten blijven voor de AI-kennis van hun mensen. Die verantwoordelijkheid ligt er nog steeds, alleen zonder vast niveau.
heb je een certificaat ai-geletterdheid nodig?
Nee. De AI Act schrijft geen certificaat, examen of vaste cursus voor. De Europese Commissie zegt dat ook letterlijk in haar vragen en antwoorden over AI-geletterdheid.
Een e-learning met certificaat is dus geen verplichting. Het kan prima een onderdeel zijn, maar een algemene online cursus maakt je team zelden beter in het eigen werk. Wat je wel wilt hebben, is een paar dingen die laten zien wat je hebt gedaan:
- een overzicht van welke AI-tools jullie gebruiken en waarvoor
- afspraken over wat wel en niet mag, vooral rond gegevens
- wie welke training of uitleg heeft gehad, en wanneer
Dat is geen papierwerk om het papierwerk. Het is precies wat je nodig hebt om AI veilig en goed te gebruiken.
hoe regel je ai-geletterdheid in vier stappen?
Je regelt AI-geletterdheid door eerst te kijken wat je team al doet, daar afspraken over te maken en je mensen te trainen op hun eigen werk. Vier stappen zijn genoeg om te beginnen:
- Breng in kaart wie wat gebruikt. Vraag je team welke AI-tools ze gebruiken, met welk account en waarvoor. Je krijgt vaak een verrassend lange lijst, inclusief gratis accounts waar niemand van wist.
- Maak een paar heldere afspraken. Welke tools zijn goedgekeurd, welke gegevens gaan er nooit in en wie kijkt het resultaat na? Vijf afspraken op één A4 werken beter dan een beleidsstuk van twintig pagina’s.
- Train op het eigen werk. Laat mensen oefenen met hun echte taken: de offerte, de klantmail, het verslag. Dan leren ze waar AI helpt en waar het fout gaat, en blijft het hangen.
- Leg vast en kijk elk half jaar opnieuw. Noteer wie wat heeft gedaan. Komen er nieuwe tools of taken bij, dan pas je afspraken en training daarop aan.
hoe pakt potentify ai-geletterdheid aan?
Potentify is een merk- en AI-partner voor het mkb (5 tot 100 medewerkers). We behandelen AI-geletterdheid niet als vinkje voor de wet, maar als de basis om AI echt te laten werken in je bedrijf.
In een AI-training voor je team werken we met het werk dat jullie elke dag doen. Je mensen leren hoe ze AI goed inzetten, welke gegevens er niet in horen en hoe ze een uitkomst controleren. Aan het eind heb je een AI-actieplan voor de komende 90 dagen, en vastgelegd wie wat heeft geleerd. Wil je eerst met de directie of het managementteam scherp krijgen waar AI past, dan begin je met een AI-workshop.
waar begin je deze week?
AI-geletterdheid is verplicht, maar het hoeft geen zwaar traject te zijn. Sinds juli 2026 vraagt de AI Act vooral dat je passende stappen zet en dat je kunt laten zien welke. Begin deze week met één vraag aan je team: welke AI-tools gebruik je voor je werk, en waarvoor? Met dat antwoord heb je stap één al te pakken, en weet je waar je training moet beginnen.
veelgestelde vragen
Wat is AI-geletterdheid?
AI-geletterdheid is de kennis en het inzicht die je nodig hebt om AI verstandig te gebruiken. Je weet wat een AI-tool wel en niet kan, waar de risico's zitten en hoe je de uitkomst controleert. Voor een medewerker in het mkb betekent het vooral dat die snapt welke gegevens niet in een tool horen en dat een antwoord van ChatGPT een voorstel is, geen feit.
Is AI-geletterdheid verplicht voor kleine bedrijven?
Ja. Artikel 4 van de AI Act geldt voor elke organisatie die AI-systemen in het werk gebruikt, ongeacht de grootte. Ook een bedrijf met tien medewerkers die ChatGPT gebruiken voor offertes of mails valt eronder. Sinds juli 2026 hoef je geen vast niveau per medewerker te garanderen, maar je neemt wel maatregelen die passen bij je mensen en je AI-gebruik.
Heb je een certificaat AI-geletterdheid nodig?
Nee. De AI Act schrijft geen certificaat, examen of vaste cursus voor, en de Europese Commissie bevestigt dat in haar vragen en antwoorden over AI-geletterdheid. Een certificaat kan helpen als bewijs, maar wat telt is dat je kunt laten zien welke maatregelen je hebt genomen, zoals afspraken, een training en een overzicht van welke tools je gebruikt.
Wat is er in 2026 veranderd aan de regels voor AI-geletterdheid?
Met de Digital Omnibus, Verordening (EU) 2026/1744, is artikel 4 van de AI Act per 27 juli 2026 herschreven. Eerst moest je zorgen voor een voldoende niveau van AI-geletterdheid. Nu neem je maatregelen die AI-geletterdheid ondersteunen, afgestemd op kennis, ervaring en de manier waarop je AI gebruikt. Een specifiek niveau per persoon is niet meer vereist.
laat je team ai gebruiken, niet alleen proberen
Laat je gegevens achter en vertel of het online of op locatie moet. Dan stellen we een training voor op het werk dat jullie elke dag doen, met aan het eind een AI-actieplan voor de komende 90 dagen. Een halve dag kost vanaf €1.500.
je aanvraag is binnen
Dank je. Arthur neemt persoonlijk contact met je op.
arthur wensveen
Oprichter van Potentify. Werkte vijftien jaar als ondernemer en begeleidt mkb-bedrijven bij hun merk en bij AI die meewerkt.
volg Arthur op LinkedIn(opent in een nieuw tabblad)
